ساخت کاخ مجلل؛ تجلیل از امام خمینی یا توسعه و تجمل‌گرائی؟

Emam-khomeini-saham-news
کدام‌یک نماد عظمت و ساده زیستی امام است؟

» اکبر اعلمی

ساده زیستی، رجحان کوخ‌نشینی بر کاخ‌نشینی و حمایت از کوخ‌نشینان در برابر کاخ‌نشینان، یکی از مهم‌ترین اوصاف و ویژگی‌های رهبر راحل جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شد تا جائی‌که از همین طریق توانستند کاخ عظیمی را از جنس عشق و محبت و عاطفه در قلوب میلیون‌ها ایرانی بنا کرده و با یک اشاره خود، پیر و جوان را به سر دویدن وادار نمایند.

Gandi-saham-news
مزار مهاتما گاندی در هند

گاندی رهبر هندوستان نیز از همین ویژگی برخوردار بود، از این‌رو پس از مرگ این رهبر، معمار مقبره او یادمانی را برای او در دهلی بنا کرد که در عین سادگی و کم هزینه و ارزان بودن بیش از حد آن، بیان‌گر همین خصلت ساده‌زیستی و زندگی خاکی رهبر هندوستان می‌باشد.

کل بنای یادبود گاندی، سکوی مرمر سیاه و ساده‌ای است که در مرکز چمن‌زاری واقع شده و تنها زینت مقبره، شمع‌های کوچک متحرکی هستند که در اطراف آن قرار گرفته‌اند.

اما پس از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران و در شرایطی که آن مرحوم در جوار حق آرمیده‌ و دست‌شان از دنیا کوتاه است، عده‌ای که در پی برپا کردن پایگاه جدیدی برای خود بودند، به بهانه تجلیل از بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، به ساخت بنای عظیمی روی آوردند که هیچ تناسبی با زهدگرائی و دنیاگریزی آن مرحوم و اوامر و نواهی شرعی ندارد. تا جائی‌که روزنامه اطلاعات در سال ۱۳۷۱ از این اقدام با افتخار چنین یاد می‌کند: «مرقد و مصلای امام خمینی در بهشت زهرا بنایی شامل ۶۰۰ هزار متر مربع بنای سر پوشیده، مساحت مسقفی به طول یک کیلومتر و عرض بیش از نیم کیلومتر است که نظیر آن در هیچ‌یک از دیگر بناهای مذهبی جهان چه اسلامی چه مسیحی چه یهودی و چه مذاهب غیر توحیدی نمی‌توان یافت.»(1)

نگارنده سه سال قبل با مشاهده آثار تجمل‌گرائی در مرقد آیت‌الله خمینی، در گفت‌وگو با یکی از سایت‌های خبری گفتم: «اگر آقای حاج سیدحسن خمینی واقعاً علاقمند به انجام اصلاحات در کشور است، دوستانه و برادرانه به ایشان پیشنهاد می‌کنم قبل از هر چیز ابتدا از توسعه بیش از حد مرقد امام(ره) و تجملاتی و تشریفاتی شدن آن جلوگیری کنند و اجازه ندهند که ساده زیستی امام(ره) بیش از این تحت تاثیر افراط کاری‌ها قرار گیرد.»

اما دریغ که در این کشور صدای مداحان و تملق‌گویان، دلنشین‌تر و رساتر از انتقادات مشفقانه منتقدین دلسوز به گوش مقامات و شخصیت‌ها می رسد و از این حیث تفاوت معناداری میان شخصیت‌های نزدیک به اردوگاه اصلاحات و اصولگرایی از جمله حجت‌الاسلام سیدحسن خمینی؛ نوه عزیز آیت‌الله خمینی که شخص روشن‌فکر و آگاهی است وجود ندارد.

همان‌گونه که پیش بینی می شد متاسفانه این روند تا جائی ادامه یافته است که دست اندرکاران این مجموعه، هم اکنون ضمن تغییر ضریح ساده مزار آیت‌الله خمینی(که به نظر راقم ساخت همان ضریح ساده هم قابل توجیه نبود)، کاخ مجللی را بر روی مزار ایشان بنا کرده‌اند که هیچ‌گونه توجیه شرعی و منطقی برای آن نمی توان یافت.

این قبیل عملکردها در حالی صورت می‌گیرد که آیاتی نظیر«أَلْهاکُمُ التَّکاثُر. حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِر…»، و احادیث فراوانی که در زیرنویس به برخی از آن‌ها اشاره شده است، به وضوح این‌گونه اقدامات و ساخت ضریح و قبّه و بارگاه بر روی قبور را که مصداق بارز شرک، بت پرستی، اسراف، اشرافی‌گری، تجمل‌گرائی و فخر فروشی با استفاده از شخصیت مردگان است، مورد نکوهش قرار داده و مسلمانان را از انجام آن نهی فرموده است.(۲)

جالب این‌جاست که محمد انصاری سرپرست این مجموعه، در یک نشست مطبوعاتی در توجیه این اقدام غیرقابل دفاع، به بدترین شکل به قیاس مع‌الفارق روی آورده و ضمن مقایسه مرقد آیت‌الله خمینی با خانه خدا که مظهر و نماد سادگی است و حرم انبیاء و معصومین، چنین گفته است: «حرم خانه مردم است همان‌طور که خانه خدا، خانه مردم است، حال باید پرسید مگر حضرت ابراهیم زاهد نبود و اگر آن خانه، خانه خدا بوده است چرا انبیاء در طول تاریخ متولی آب و نظافت و کلیدداری آن خانه بودند و هم‌چنین باید پرسید چرا حرم امیرالمومنین(ع) آن ایوان‌های طلا و آن صحن‌ها را دارد و چرا حرم امام رضا(ع) مجلل است مگر نه این است که آن‌جا خانه مردم قلمداد می‌شود»(۳)

حمید انصاری برادر محمد انصاری هم در دفاع از این اقدام به هتاکی علیه منتقدین روی آورده و چنین می‌گوید: «هرکس نمی تواند تحمل کند یا حسود است یا نادان/ حرم هرچه مجلل‌تر باشد، نشانه عشق به امام است/ مگر امام زنده‌اند که بخواهند از این حرم استفاده کنند که برخی آن‌را با کاخ مقایسه کرده‌اند؟!»(۴)

خدمت برادران انصاریعرض می‌کنم اگر امام زنده نیستند شما که زنده‌اید، پس چرا کاخی را بنا می‌کنید تا به نام ایشان تمام شود و کماکان از وجود چنین کاخ‌هائی به عنوان دفتر و محل کار خود متنعم شوید!؟ در واقع با همین توجیهات و استدلال‌ها و هتاکی‌های امثال برادران انصاری‌هاست که عده‌ای به خود اجازه می دهند تا قدم‌گاه و نشیمن‌گاه و گذرگاه رهبری را هم به زیارت‌گاه تبدیل نمایند!

آیا مفهوم خرافات و شرک و بت پرستی که مانند موریانه اعتقادات و باورهای اصیل دینی را از درون می‌خورد، جز این است!؟
******************
زیرنویس:

1) روزنامه اطلاعات، ۱۶ اسفند ۱۳۷۱
۲) روایاتی که ساخت هرگونه ضریح و برقه و بارگاه بر روی قبور را نهی کرده است:
– امام علی(ع): «رسول‌الله صلی‌الله علیه و سلم مرا به مدینه فرستاد و دستور داد: هیچ عكس و مجسمه‌ای نگذارم مگر این‌كه نابودش كنم و هیچ قبر ساخته شده‌ای نگذارم مگر این‌كه با خاك یكسان كنم»/كافی 6/528 ، وسائل الشیعه 2/869 و جامع احادیث الشیعه 3/445
– رسول اکرم(ص): «قبر من را قبله و مسجد قرار ندهید، كه خداوند یهود و نصاری را آن‌گاه كه قبور پیامبران خود را مساجد قرار دادند، لعنت كرد»/ من لا یحضره الفقیه 1/114 ، علل الشرایع 358 ، الوافی 5/72 و وسائل الشیعه 2/887 و3/455
– رسوال‌الله(ص): «قبر مرا مسجد قرار ندهید و خانه‌های‌تان را به قبرستان تبدیل نكنید»/مستدرك الوسائل 1/225
– امام علی(ع): «رسول‌الله صلی‌الله علیه و سلم مرا برای نابودی قبرهای ساخته شده و شكستن مجسمه‌ها فرستاد»/كافی 6/528 ، وسائل الشیعه 2/870 و جامع احادیث الشیعه 3/445
– امام موسی کاظم(ع): «ساختن قبر و نشستن بر آن و گچ کردن و گل کردن آن جایز نیست»/ كافی 3/228 ، من لایحضره الفقیه 1/114 و وسائل الشیعه 2/887
– ابوعبدالله(ع): «رسول‌الله صلی‌الله علیه وسلم نهی كرده كه بر قبرها نماز خوانده شود، یا بر آن بنشینید و یا بر آن بنایی بسازند»/ وسائل الشیعه 2/869
– «رسول‌الله(ص) از این‌كه در قبرها گچ به كار برده شود یا بنایی بر آن بسازند و یا بر آن بنشینند، نهی كرده است.»/ مستدرك الوسائل 1/127
– امام صادق(ع): «هفت چیز حرام است: رشوه خوردن در قضاوت، پولی كه زن زناكار در برابرعمل زشت دریافت می‌كند، پولی كه جادوگر و كاهن دریافت می‌كنند، پول فروش سگ و پولی كه برای ساختن بناهایی كه بر قبرها ساخته می‌شود.»/ وسائل الشیعه 2/869 و جامع احادیث الشیعه 3/444
۳) ایسنا 5 خرداد 94
۴) فارس 94/3/11