معاون وزیرخارجه: مقید به زمان نیستیم؛ سایه تمدید بر سر مذاکرات

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، گفته‌ پروتکل الحاقی اجازه «مقداری دسترسی» را می‌دهد، اما بازرسی از مراکز نظامی جزئی از آن نیست.

Mozakerat-swiss-saham-news٣٤ روز مانده به پایان ضرب‌الاجل دستیابی به توافق جامع؛ این‌بار طرف ایرانی است که می‌گوید «مقید به زمان» نیست. این پیام در ابتدای پنجمین دور مذاکره برای نگارش متن توافق جامع در وین از سوی مذاکره‌کننده ارشد تیم هسته‌ای ایران مطرح می‌شود. اگر مذاکره یک‌بار دیگر تمدید شود، می‌توان به وین لقب شهر تمدید داد.

به گزارش «شرق»، معاون وزیر خارجه ایران روز گذشته در بدو ورود به وین، شهر مذاکرات سخت ایران و کشورهای ١+٥، گفته: «تا مهلت دهم تیرماه کار ادامه پیدا خواهد کرد و ممکن است حتی فراتر از آن هم برود». این جمله اشارتی است که از آن می‌توان به شرایط سخت موجود روی میز مذاکره دست یافت. وین، شهری که یک‌سال‌ونیم است میزبان مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای ١+٥ بوده، منتظر دستیابی به توافقی است که قرار است عنوان توافق جامع را بر دوش بکشد، اما تاکنون این شهر، شاهد دو نوبت تمدید مذاکره هسته‌ای بوده ‌است.

یک نوبت بعد از شش دور مذاکره در وین، اوایل تابستان ٩٣ که ١٨ روز مذاکره در هتل کوبورگ انجام شد، اما توافق به دست نیامد. در تابستان گرم و گاه بارانی آن روزهای وین، محمد‌جواد ظریف و کاترین اشتون، در زیرزمین هتل کوبورگ گفتند که هنوز مشکلاتی هست که بر سر آنها به توافق دست نیافته‌اند. ازهمین‌رو مذاکره را به مدت شش‌ماه تمدید کردند. وین به فاصله‌ای یک‌ماهه دوباره شاهد حضور مذاکره‌کنندگان ایرانی و نمایندگان ١+٥ بود. ضرب‌الاجل تعیین‌شده، این‌بار نوامبر بود؛ یک‌سال بعد از دست‌یافتن به توافق ژنو. اما در آن ضرب‌الاجل هم توافق در عین ناباوری به دست نیامد. مذاکره به مدت هفت ماه تمدید شد با این شرط که چهارماه به توافقی بر سر کلیات و سه‌ماه بعد به توافق جامع دست یابند. البته تمام شواهد نشان می‌داد روزهای سختی در پیش است، انتخابات کنگره آمریکا در پیش بود و برد جمهوری‌خواهان هم قطعی بود، همان‌گونه هم شد و سختگیری‌های کنگره در قبال توافق احتمالی از ابتدای روی‌کارآمدن کنگره خود را نمایاند. البته مذاکرات در ایستگاه لوزان (اوایل آوریل، ١٣ فروردین) به تفاهمی بر سر کلیات منجر شد.

حالا ٣٤ روز مانده تا همان کلیات مورد تفاهم به توافق منجر شود؛ اگر طرفین بر آن‌چه تفاهم کرده‌اند، پای‌بند بمانند و فشارهای داخلی دو طرف را از آن‌چه قرار است به آن دست یابند، دور نکند. تاکنون پنج دور مذاکره بین معاونان و کارشناسان تیم هسته‌ای ایران و کشورهای ١+٥ در وین و نیویورک برگزار شده تا مقدمات نگارش توافق جامع انجام شود، اما اظهارنظرها نشان می‌دهد که نگارش متن توافق جامع که هنوز پرانتزها و جاخالی‌های بسیاری دارد، پابرجاست. اگرچه گفته می‌شود که ٢٠ صفحه از متن به نگارش درآمده است.

عراقچی: توافق خوب با همه جزئیات می‌خواهیم

سیدعباس عراقچی، به‌همراه مجید تخت‌روانچی، معاونان وزیر خارجه ایران، بار دیگر راهی وین شدند تا نگارش متن توافق جامع را با همکاران‌شان و نماینده رئیس کمیسیون سیاست خارجی اتحادیه اروپا از سر بگیرند.

عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران در بدو ورود به وین، با بیان این‌که کار دشواری در مسیر نگارش متن توافق نهایی داریم، گفت: «ما در مذاکرات مقید به زمان نیستیم بلکه به‌دنبال این هستیم که یک توافق خوب با همه جزئیات که مطلوب ماست حاصل شود». عراقچی که معتقد است نگارش متن توافق نهایی، در مرحله دشواری قرار دارد، گفت: «نگارش متن توافق نهایی و ضمائم آن کار دشواری است که الان درحال انجام است که از سه‌شنبه دور جدید آن با جلساتی که کارشناسان داشتند، شروع شده و ما هم به مذاکرات ملحق می‌شویم و با خانم هلگا اشمید بحث‌ها را ادامه خواهیم داد».

پنجمین دور مذاکرات ایران و کشورهای گروه ١+٥ در سطح معاونان و کارشناسان در چارچوب ادامه نگارش پیش‌نویس متن توافق جامع هسته‌ای از روز سه‌شنبه با حضور کارشناسان آغاز شده و از چهارشنبه در سطح معاونان انجام شد.

عراقچی ادامه داد: «هرچه به مراحل آخر نزدیک می‌شویم، بحث‌ها ریزتر، جدی‌تر و پیچیده‌تر می‌شوند و ما امیدوار هستیم با توکل به خدا و هدایت‌های رهبر‌معظم‌انقلاب و حمایت رئیس‌جمهور و مردم عزیز ایران، این مرحله سخت را با اطمینان‌خاطر و قوت‌قلب به‌گونه‌ای طی کنیم که همه جزئیات ان‌شاءالله به نحوی که موردنظر ماست برای یک توافق خوب حاصل شود».

عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در پاسخ به سؤالی مبنی‌بر این‌که اگر کار پیش‌نویس متن توافق نهایی به پایان برسد مرحله بعدی چه خواهد بود، گفت: «وقتی مذاکرات به صورت کامل تمام شود و مورد توافق قرار گیرد، ما یک توافق نهایی خواهیم داشت. البته هنوز ما در نقطه‌ای نیستیم که بتوان گفت به‌سرعت تمام خواهد شد، مذاکرات تا مهلت تعیین‌شده (١٠ تیرماه) ادامه پیدا خواهد کرد و حتی ممکن است فراتر از آن هم برود. ما مقید به زمان نیستیم بلکه تلاش می‌کنیم تا یک توافق خوب با همه جزئیاتی که مطلوب ماست، حاصل شود».

عراقچی تأکید کرد: «در این مرحله از مذاکرات درباره همه حوزه‌ها با خانم اشمید گفت‌وگو خواهیم کرد و بحث در مورد همه موضوعات را به‌صورت هم‌زمان پیش خواهیم برد؛ هم بحث تحریم‌ها که موضوع جدی است و هم بحث جدول زمانی و موضوعی کمیسیونی که باید برای پیگیری مسائل نحوه اجراشدن شکل گیرد».

عصر سه‌شنبه، نشست تیم کارشناسی ایران و اتحادیه اروپا به ریاست حمید بعیدی‌نژاد، مدیرکل امور سیاسی و امنیت بین‌المللی وزارت خارجه و استفان کلمنت در وین برگزار شد. چهارشنبه دور دوم این مذاکرات برگزار شد و پس از آن، سیدعباس عراقچی و مجید تخت‌روانچی، با هلگا اشمید برای نگارش متن پیش‌نویس توافق پشت میز مذاکره نشستند. این دور از مذاکرات تا روز جمعه ادامه خواهد داشت.
راه‌حل‌ها هم‌زمان است

توافق جامع به‌دنبال دست‌یافتن به راهی برای لغو تحریم‌های ایران در مقابل محدودسازی و رفع نگرانی در مورد برنامه هسته‌ای ایران است. عباس عراقچی توضیح داده: «روز اجرای توافق، طرف مقابل باید تحریم‌های اقتصادی و مالی را لغو کند. کارهایی هم هست که ایران باید انجام دهد که زمان‌بر است».

معاون وزیر امور خارجه یکی از راه‌های انجام این کار را طرح هم‌زمانی ذکر کرد و گفت: «راه‌حل‌هایی پیش‌بینی شده که در حال کار روی آن هستیم. برای ما اصل هم‌زمانی بسیار مهم است». وی جزئیات این طرح را ذکر نکرد ولی گفت: «در حال کار روی یک جدول زمانی هستیم تا اصل هم‌زمانی برای اقدامات ما و آنها اعمال شود. تمامی تحریم‌های اقتصادی و مالی از جمله انرژی، بانکی، خدمات مالی، سوییفت، بیمه، حمل‌ونقل، کشتی‌سازی و بنادر همه یک‌جا و در روز اجرای توافق برداشته خواهد شد. در پیش‌نویس‌هایی که کار می‌کنیم به ریز و جزئیات نوشته شده است، تحریم‌های انرژی شامل نفت، گاز و پتروشیمی خواهد بود و اینکه هیچ کشوری برای خرید نفت ما مشکلی نخواهد داشت. سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ما و… با جزئیات در توافق خواهد آمد».

عراقچی افزود: «متن اصلی توافق حدود ٢٠ صفحه است که پنج‌تا ضمیمه دارد که هرکدام از این ضمیمه‌ها ممکن است تا ٣٠ صفحه باشد. امیدواریم توافق خوبی که مدنظر رهبری و مردم باشد، حاصل شود که این توافق بیش از ٥٠ تا ٦٠ صفحه خواهد بود».

———————–

آمانو و فابیوس به‌دنبال دسترسی به تمام سایت‌های هسته‌ای و نظامی

برخی موضع‌گیری‌ها، گره‌های موجود در مذاکرات هسته‌ای را نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد در شرایط فعلی مهم‌ترین گره موجود بر سر دستیابی به توافق جامع هسته‌ای «دسترسی به سایت‌های نظامی ایران» است.

روز گذشته یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که برای دیدار با مقامات فرانسوی به پاریس سفر کرده، در گفت‌وگو با خبرگزاری «فرانسه» گفته است: ایران باید اجازه دسترسی به سایت‌های نظامی‌اش را به بازرسان بدهد.

به گزارش «فارس»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بار دیگر گفت بازرسان این نهاد باید به تمام سایت‌های هسته‌ای و نظامی ایران دسترسی داشته باشند. آمانو گفت در صورتی که ایران و گروه موسوم به ١+٥ به توافق هسته‌ای دست یابند، بر اساس پروتکل الحاقی، دسترسی به «سایت‌های مشکوک» مقدور خواهد بود.

او در بخشی از این مصاحبه مشترک با نشریه لوموند، در مورد مواضع مقامات ایرانی که با بازرسی از تأسیسات نظامی اعلام مخالفت کرده‌اند، گفت: «نمی‌خواهم در مورد این مواضع گمانه‌زنی یا آن‌ها را تفسیر کنم. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یک سازمان فنی است و بر واقعیات متمرکز است».

مدیر کل دیده‌بان هسته‌ای سازمان ملل افزود: «در کشورهایی که پروتکل الحاقی اجرائی می‌شود، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی این حق را دارد که خواستار دسترسی به تمام سایت‌ها از جمله نظامی شود». وی ادامه داد: «تا الان، ایران پروتکل را اجرا نکرده، اما در زمان مناسب، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آنچه را که در دیگر کشورها انجام داده، (در ایران هم) اجرائی خواهد کرد».

آمانو با بیان این‌که بازرسان در عمل، «مسئله حساس» مربوط به برخی از سایت‌ها را در نظر می‌گیرند، به مسئله موسوم به ابعاد احتمالی نظامی نیز اشاره کرده و گفت: «در رابطه با ابعاد احتمالی نظامی، این امر چند ماه زمان می‌برد و کاملا به همکاری ایران بستگی دارد، اما این یک روند بی‌پایان نخواهد بود. می‌توان این مسئله را در یک مدت زمان معقول پایان داد». آمانو ادامه داد: «رسیدن به این اطمینان که برنامه هسته‌ای ایران اهداف صرفا صلح‌آمیز دارد، سال‌ها زمان می‌برد». وی همچنین گفت: درصورتی‌که توافق هسته‌ای امضا شود و آژانس مسئول نظارت بر حسن اجرای آن باشد، این امر به مهم‌ترین وظیفه آژانس بدل می‌شود و این نهاد به منابع انسانی و مالی بیشتری نیاز خواهد داشت. آقای آمانو گفت نظارت بر توافق موقت ایران و شش کشور، ماهانه یک میلیون یورو به مخارج آژانس افزوده است.

در همین شرایط لوران فابیوس وزیر خارجه فرانسه نیز گفته: «توافق هسته‌ای با ایران، باید امکان دسترسی به تمامی اماکن در ایران را بدهد». پایگاه «انتخاب» به نقل از «رویترز» از قول فابیوس گفته: «گروه ١+٥ توافقی را که در آن امکان دسترسی به تمام مکان‌ها ازجمله سایت‌های نظامی داده نشود، نمی‌پذیرد». ‌مقام‌معظم‌رهبری هفته گذشته اعطای اجازه به بازرسان هسته‌ای برای بازدید از مراکز نظامی ایران یا مصاحبه با دانشمندان هسته‌ای ایران را منتفی دانستند.

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، نیز گفته‌ پروتکل الحاقی اجازه «مقداری دسترسی» را می‌دهد، اما بازرسی از مراکز نظامی جزئی از آن نیست. عباس عراقچی نیز در این مورد توضیح داده که چنین دسترسی‌ای مدیریت‌شده خواهد بود.